Written By: Trịnh Huy @huytrinh
Tôi từng đọc ở đâu đó một câu nói khiến mình suy nghĩ mãi:
“Bằng cấp giúp bạn kiếm sống, tự học giúp bạn kiếm cả gia tài.”
Thật sự, tôi đồng cảm với điều này. Và nó khiến tôi có một góc nhìn khác về bằng cấp trong xã hội hiện nay.
Ngày xưa, bằng cấp giống như một tấm vé thông hành. Nó không chỉ khẳng định bạn là ai, mà còn đủ để giúp bạn được trọng dụng, thay đổi cả gia đình bởi một công việc tạo ra kinh tế ổn định.
Nhưng ở thời đại này, tôi nghĩ tấm vé ấy không còn đủ để khẳng định giá trị của một con người nữa.
Chúng ta phải thừa nhận một điều: giáo dục đã trở thành một ngành kinh doanh siêu lợi nhuận. Nó vận hành dựa trên niềm tin của hàng triệu người rằng:
“Cầm được tấm bằng, cuộc đời sẽ sáng lạn hơn.”
Và rồi, điều đó dẫn đến lạm phát bằng cấp: từ cử nhân, thạc sĩ, rồi có lẽ sau này còn nhiều hơn nữa. Tôi không xem đó hoàn toàn là tiêu cực. Ngược lại, ở góc nhìn tích cực, nó cho thấy xã hội chúng ta đang đi lên – ai cũng có cơ hội tiếp cận với tri thức, với trường đại học.
Thế nhưng, chỉ có bằng cấp thôi đã không còn đủ.
Ngày xưa, bạn chỉ cần có bằng để khẳng định mình.
Ngày nay, bạn còn phải chứng minh thêm:
Bạn có thật sự làm được không?
Bạn có làm tốt hơn người khác không?
Bạn có biết cách học thêm, thích nghi, và sáng tạo liên tục không?
Tôi may mắn được ba mẹ đầu tư để học đại học sau cấp 3. Ba năm ở trong môi trường tri thức ấy đã cho tôi những kiến thức nền tảng, nhưng quan trọng hơn, nó trao cho tôi một chiếc chìa khoá để mở ra cánh cửa tri thức trong chính mình.
Tôi bắt đầu tự học. Ban đầu, việc ấy đơn giản chỉ vì đam mê. Tôi không cố gắng nhồi nhét, mà chỉ vì tôi thật sự yêu những điều mình tìm tòi. Và rồi, chính từ sự tự học ấy, tôi đã tạo ra những sản phẩm đầu tiên. Đó là khoảnh khắc tôi nhận ra: mình có thể tự học, và việc tự học ấy đang mang lại giá trị thật sự.
Đến cuối năm 3, tôi đã đưa ra một quyết định lớn: bỏ học ở trường. Không phải vì chán nản, mà vì tôi tìm thấy một niềm đam mê mới – đi thực tập, rồi đi làm, trong chính lĩnh vực mà tôi đã và đang theo đuổi.
Tôi không phủ nhận giá trị của trường đại học. Ngược lại, tôi biết ơn nó vì đã trao cho tôi khởi đầu. Nhưng rõ ràng, hành trình tự học và dám đi theo đam mê mới chính là thứ định hình tôi ngày hôm nay.
Nhiều người cầm bằng để đi làm, còn tôi thì… bỏ bằng để được làm.
Nếu bạn là người đi thuê, bạn sẽ hỏi:
“Em có bằng đại học không?” – nếu có thì… "có lẽ" em ấy sẽ làm được.
Còn nếu bạn hỏi:
“Em đã từng làm việc này chưa?” – thì câu trả lời sẽ cho bạn biết ngay: thực sự em có làm được hay không.
Bằng cấp đôi khi chỉ giống như tấm hình minh hoạ trên hộp bánh, còn kinh nghiệm chính là… cái bánh thật bên trong.